Artykuł medyczny, artykuł o zdrowiu

Zdrowie kobiety ciężarnej. Toksoplazmoza w ciąży. 2009-12-22 Zdrowie kobiety ciężarnej. Toksoplazmoza w ciąży.  Na samą myśl o toksoplazmozie  wiele kobiet, zwłaszcza ciężarnych, popada w  panikę i niepokoi się o dalszy rozwój swojego dziecka. Niewiedza w tym zakresie, doprowadza często do tego, że pozbywamy się z domu ukochanych kotów i zwierząt, które według nas mogą zagrażać życiu i zdrowiu naszego przyszłego dziecka. Toksoplazmoza obrosła warstwą mitów, które wywołują dreszcze nie tylko u samych zainteresowanych. Słyszano bowiem,że  ta choroba , tak złowieszcza,związana jest z kotami i szczególnie niebezpieczna dla ciężarnych.Zanim więc wyrzucisz z domu swojego pupila– koniecznie przeczytaj ten artykuł. Toksoplazmoza jest to choroba pasożytnicza, którą wywołuje pierwotniak Toxoplasma gondii. Żywicielem pośrednim są wszystkie ssaki łącznie z człowiekiem oraz ptaki. Natomiast żywicielem ostatecznym są koty domowe i niektóre kotowate. Zarażenie może nastąpić w wyniku spożycia lub obróbki surowego mięsa, pochodzącego od zarażonych zwierząt – owiec, kóz, drobiu czy świń. Pasożyta zabija kilkuminutowe gotowanie produktów w temperaturze 70 stopni C lub mrożenie ich w temperaturze – 20 stopni C przez 20 dni. Należy zaznaczyć, że nie dotyczy to oocyst, pochodzących z kału kotów, te potrafią przetrwać nawet kilkumiesięczną suszę. U ponad 99% osób, toksoplazmoza nie wywołuje ŻADNYCH widocznych objawów – co może świadczyć o tym, iż choroba ta towarzyszy nam od wieków i organizmy zdążyły się na nią uodpornić. U pozostałych osób toksoplazmoza przebiega objawowo – a są to zwykle objawy podobne do tych, które towarzyszą grypie. Na zwalczenie postaci bezobjawowej, organizm (dziecka i dorosłej osoby) potrzebuje ok. 4-6 tygodni by wrócić do pełni zdrowia, a o przebyciu choroby świadczy obecność przeciwciał klasy IgC . Takie osoby mogą spać spokojnie, w ich przypadku  bowiem nie dojdzie do ponownego zakażenia. W postaci objawowej, toksoplazmozę dzielimy na trzy grupy: •        toksoplazmoza węzłowa – powiększenie węzłów chłonnych, osłabienie, uczucie zmęczenia, zapalenie gardła; •        toksoplazmoza oczna – mroczki przed oczami, zaburzenia widzenia, światłowstręt; •        toksoplazmoza uogólniona – u dzieci do 3 lat oraz niemowląt, przebiega często z żółtaczką, powiększeniem śledziony i wątroby, czasem z wysypką; DROGI ZARAŻENIA Człowiek zaraża się bezpośrednio od chorego kota (wyłącznie od kota, nigdy od innych zwierząt), drogą pokarmową (zanieczyszczone pokarmy, jarzyny, owoce) lub przez zjedzenie świeżego mięsa zwierząt rzeźnych, również mięsa marynowanego, grillowanego lub wędzonego. Możliwe jest również zarażenie się przez uszkodzoną skórę (weterynarze, pracownicy laboratorium) lub błonę śluzową odbytu (homoseksualiści). Chociaż brak dokładnych badań, ocenia się, że w Polsce 70 % kotów jest zarażonych tym pasożytem.   Są dwie możliwości zarażenia się toksoplazmozą w ciąży: Pierwsza możliwość to taka, gdy kobieta zaraziła się pasożytem jeszcze przed zajściem w ciążę. Obecnie uważa się, że w takiej sytuacji pasożyt nie ma szans, by przedostać się z organizmu matki przez łożysko do organizmu dziecka. Płód nie jest wówczas zagrożony. Lepiej jednak unikać zarażenie się toksoplazmozą, bowiem zaobserwowano przypadki prawdopodobnego przedostania się pasożyta przez łożysko do organizamu płodu, gdy matka jest osłabiona i ma bardzo niską odporność. Drugą możliwością jest sytuacja, gdy matka zaraziła się toksoplazmozą już w trakcie ciąży. Spore grono specjalistów jest zdania, że pasożyt przenika do organizmu płodu wyłącznie w sytuacjach, gdy zakażenie jest świeże. PRZEBIEG CHOROBY Z przewodu pokarmowego człowieka pasożyt przedostaje się do węzłów chłonnych człowieka, mięśni poprzecznie prążkowanych (czasami do mięśnia sercowego), mięśni gładkich, mózgu, rdzenia kręgowego, gałek ocznych. Przebieg choroby może być zupełnie bezobjawowy, często jednak występuje powiększenie węzłów chłonnych, złe samopoczucie, rzadko objawy zapalenia mięśnia sercowego, a czasami nawet zapalenie opon mózgowych. TOKSOPLAZMOZA WRODZONA występuje u około 30 % zarażonych noworodków, w tym u około 10 % ma ciężki przebieg. Śmiertelność okołoporodowa z powodu toksoplazmozy wrodzonej u dzieci wynosi 8 %. W ostatnich latach w Polsce rocznie wykrywa się około 300 przypadków toksoplazmozy wrodzonej. 70 % zarażonych prenatalnie dzieci nie ma żadnych objawów i u większości z nich choroba zostaje nierozpoznana, a więc i nie leczona. U niektórych z tych dzieci w późniejszym wieku mogą ujawnić się niekorzystne następstwa ze strony ośrodkowego układu nerwowego, a również upośledzenie słuchu i zaburzenia widzenia. Jakie są konsekwencje i skutki toksoplazmozy ? Toksoplazmoza jest dla dziecka bardzo niebezpieczna i może spowodować: •        wodogłowie •        zaatakować siatkówkę oka (powodując ślepotę) •        ciężko uszkodzić wątrobę. Praktyka pokazuje, że leczenie wzroku nie jest możliwe (w szczególności nie można przywrócić wzroku) oraz nie jest możliwe całkowite wyleczenie wątroby. Leczenie wodogłowie jest możliwe. Można je leczyć zarówno w czasie życia płodowego (śródmacicznie) jak i już po urodzeniu się dziecka. PAMIETAJ!!! Jeśli zaraziłaś się toksoplazmozą zanim zaszłaś w ciążę- twój organizm zdążył już wytworzyć ochronne przeciwciała. Sytuacja zaczyna się robić poważna wtedy, gdy toksoplazmozą zarazisz się w ciąży. Świeża infekcja u ciężarnej wywołuje zapalenie łożyska i przejście tą drogą pasożytów do płodu. Ryzyko przeniknięcia toxoplazma gondi przez łożysko wzrasta wraz z zaawansowaniem ciąży i wynosi: 25 % w pierwszym trymestrze, 50 % w drugim i około 65 % w trzecim trymestrze, ale ryzyko toksoplazmozy wrodzonej u płodu jest największe w pierwszym trymestrze – 75 %, mniejsze w drugim – około 50 %, a w trzecim trymestrze już tylko około 5 %.  W pierwszym trymestrze choroba ta może wywołać nawet poronienie. Jeśli zarazisz się po 12. tygodniu, twoje dziecko może przyjść na świat za wcześnie, z niedowagą, uszkodzeniem wzroku lub trwałymi zaburzeniami neurologicznymi (od momentu zarażenia się matki do zakażenia płodu upływa kilka tygodni). W im późniejszym tygodniu ciąży zarazi się matka, tym krótszego czasu trzeba do zakażenia dziecka; im młodsza ciąża, tym choroba cięższa. U 10 % zarażonych prenatalnie płodów rozwijają się różne objawy kliniczne, czasami w postaci tzw. triady Sabina Pinkertona – wodogłowie lub małogłowie, zapalenie siatkówki oraz zwapnienia śródmózgowia, któremu towarzyszy znacznie opóźnienie rozwoju umysłowego dziecka. Toksoplazmoza wrodzona może również powodować hipotrofię płodu, małopłytkowość, powiększenie wątroby i śledziony. Poronienie samoistne lub obumarcie wewnątrzmaciczne występuje w przypadku zakażeń wewnątrzmacicznych w pierwszym trymestrze ciąży. BADANIE W KIERUNKU TOKSOPLAZMOZY Zbadanie, czy osoba przebyła zarażenie toksoplazmą wykonuje się pobierając krew i poszukując w niej specyficznych przeciwciał. Standardowo wykonuje się to u każdej kobiety po pierwszej wizycie u ginekologa potwierdzającej ciążę. W przypadku niewykrycia przeciwciał, udziela się pacjentce zaleceń higieniczno-dietetycznych i badania powtarza się co trzy miesiące. W przypadku wykrycia przeciwciał konieczne jest określenie, czy do infekcji doszło przed ciążą czy już w czasie jej trwania. Służy temu badanie określające wiek przeciwciał (awidność przeciwciał). Istnieje kilka metod diagnostycznych opartych na ocenie odpowiedzi sero – immunologicznej. Obecnie powszechnie określa się miano przeciwciał IgM i IgG w surowicy krwi. Przeciwciała IgM są wytwarzane już w pierwszym tygodniu zarażenia i ich poziom wzrasta w ciągu kolejnych czterech tygodni a następnie spada i utrzymuje się na niskim poziomie przez różny okres, czasami przez wiele miesięcy. Przeciwciała IgG - w zależności od metody wykrywania - są oznaczane w surowicy krwi 2 do 4 tygodni od zarażenia, następnie ich miano szybko wzrasta do maksymalnego poziomu około 2 do 4 miesięcy od zarażenia, po czym następuje ich powolny spadek. IgG utrzymujące się na stałym poziomie są dowodem „dawnej immunizacji” (zakażenia w przeszłości). Interpretacja wyników badań przeciwciał IgM i IgG: IgG (-), IgM (-) – brak odporności, badanie kontrolne co 3 miesiące, IgG (+), IgM (-) – oznacza przebyte zarażenie, jeżeli IgG znacznie podwyższone, powtórzyć badanie po trzech tygodniach – jeżeli poziom jest taki sam, nie trzeba leczyć, ani dalej kontrolować, jeżeli następuje wzrost, należy rozpocząć leczenie. IgG (-), IgM (+) – jest to wynik nieswoisty, kontrola za trzy tygodnie, jeżeli wynik taki sam – ciężarna seronegatywna, nie wymaga leczenia, wskazana kontrola za trzy miesiące. IgG (+), IgM (+) – przy obecności objawów należy rozpocząć leczenie. Przy braku objawów należy powtórzyć badanie po trzech tygodniach. Leczenie należy rozpocząć przy wzroście IgG co najmniej o 2 rozcieńczenia lub gdy miano IgG jest wysokie, przy dodatnim mianie IgM. LECZENIE W CIĄŻY Lekiem z wyboru toksoplazmozy w ciąży jest Spiramycyna - Rowamycyna doustnie, w dawce 3 g (9 mln. j.) na dobę w trzech dawkach podzielonych od chwili rozpoznania toksoplazmozy aż do rozwiązania (niektórzy zalecają 20-dniowe cykle leczenia z 20-dniową przerwą). Ostatnio stosuje się również w leczeniu w drugim i trzecim trymestrze ciąży 3-dniowe kuracje Sumamedem (po 500 mg). Po porodzie u dziecka przez rok należy seryjnie określać poziom przeciwciał IgG i IgM. U dzieci nie zarażonych poziom przeciwciał IgG, które od matki, przekraczając barierę łożyskową przeniknęły do płodu stopniowo obniża się. ZAPOBIEGANIE TOKSOPLAZMOZIE Ciężarne powinny przestrzegać następujących zaleceń zdrowotnych: 1. Kobiety ciężarne mogą spożywać wyłącznie mięso dobrze ugotowane; powinny unikać natomiast posiłków z mięsa marynowanego, grillowanego, wędzonego lub surowego 2. Owoce i warzywa powinny być dokładnie umyte i obrane przed jedzeniem. 3. Ręce oraz sztućce, naczynia lub inne przyrządy, które zostały zanieczyszczone surowym mięsem powinny być umyte ciepłą wodą z dodatkiem detergentu. 4. Kobiety ciężarne powinny zawsze stosować rękawice gumowe w trakcie prac ogrodowych, a w szczególności kontaktu z ziemią lub piaskiem. 5. Kobiety ciężarne powinny unikać kontaktu z kotami oraz ich odchodami. Koty domowe należy karmić wyłącznie suchą karmą oraz uniemożliwić im opuszczanie pomieszczeń domowych. 6. Zaleca się wykonanie badań serologicznych w kierunku obecności przeciwciał IgG i IgM przed ciążą, na początku ciąży, a w przypadku kobiet seronegatywnych powtarzanie ich w kolejnych trymestrach ciąży. 7. Powinniśmy pamiętać o używaniu osobnej deski do obróbki mięsa, najlepiej szklanej, którą można parzyć wrzątkiem, myć w zmywarce. 8.Picie przegotowanej wody i przegotowanego mleka. 9.Przechowywanie mięsa przed spożyciem powinno być tylko i wyłącznie w zamrażarce (niska temperatura niszczy cysty pierwotniaka). Na szczęście, przypadki zarażenia się toksoplazmozą są rzadkie. Jednakże konsekwencje nierozpoznanego zarażenia toksoplazmozą są bardzo poważne. Samo rozpoznanie choroby nie jest trudne, natomiast leczenie bywa kłopotliwe i kosztowne. Pamiętaj zatem o zdrowiu swoim i swego maleństwa. A najlepiej już przed planowaną ciążą zrób badania na toksoplazmozę. Ginekolodzy rzadko wysyłają na takie badanie, na szczęście możesz je  wykonać na własną rękę. Specjalista Zdrowia Publicznego Anna Słomińska

Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości z dziedziny zdrowia, zapisz się do naszego newslettera! Twój E-mail: