Choroby zakaźne zagrażające w podróży, przed którymi można się zabezpieczyć szczepieniem
2010-05-25
BŁONICA:
Opis choroby[1]:
Błonica jest ostrą bakteryjną chorobą wywołaną przez toksyczne szczepy Corynebacterium diphtheriae. Szerzy się drogą kropelkową lub przez bezpośrednią kontakt z chorym lub nosicielem. Błonica atakuje błony śluzowe dróg oddechowych (błonica górnych dróg oddechowych), skórę (błonica skóry), rzadziej inne części ciała (oczy, nos, narządy płciowe).
Występowanie[2]:
Błonica występuje na całym świecie. Kraje endemicznego występowania błonicy zostały wymienione w poniższej tabeli:
Regiony
Kraje
Afryka
Algieria, Angola, Egipt, Niger, Nigeria, Sudan i kraje Subsaharyjskie
Ameryka (Południowa i Środkowa)
Boliwia, Brazylia, Kolumbia, Republika Dominikany, Ekwador, Haiti i Paragwaj
Azja/Kraje Południowego Pacyfiku
Afganistan, Bangladesz, Butan, Birma, Kambodża, Chiny, Indie, Indonezja, Laos, Malezja, Mongolia, Nepal, Pakistan, Papua Nowa Gwinea, Filipiny, Tajlandia i Wietnam
Środkowy Wschód
Iran, Irak, Arabia Saudyjska, Syria, Turcja i Jemen
Europa
Albania, Rosja, kraje byłego ZSRR
Ryzyko dla podróżujących1:
Potencjalnie zagrażająca życiu choroba oraz poważne, przewlekłe powikłania mogą wystąpić u osób nie w pełni uodpornionych. Błonica dużo częściej występuje w rejonach świata, gdzie poziom wyszczepialności jest niski.
Profilaktyka:
W Polsce osoby do 19 roku życia poddawane są obowiązkowo profilaktycznym szczepieniom ochronnym przeciw błonicy. Zaleca się je także osobom dorosłym powyżej
19 roku życia (szczepionym podstawowo) – pojedyncze dawki przypominające, co 10 lat,
a nieszczepionym w przeszłości – szczepienie podstawowe. Szczepienie przeciw błonicy zalecane jest również osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia są narażone na zakażenia.[3]
Ponadto, szczepienie przeciw błonicy zaleca się osobom zatrudnionym na stanowiskach związanych z obsługą przyjezdnych z obszarów występowania błonicy lub osobom wyjeżdżającym na te obszary.
TĘŻEC
Opis choroby1,2:
Tężec, ostra choroba, którą wywołują bakterie Clostridium tetani. Do zakażenia dochodzi przez zanieczyszczenie rany ziemią, nawozem, kurzem lub innym ciałem obcym zakażonym zarodnikami tężca. Objawami choroby są sztywność mięśni i bolesne skurcze, często zaczynające się od mięśni żuchwy i szyi. Ciężka postać tężca może prowadzić do niewydolności oddechowej i zgonu.
Występowanie1: (link do mapy?)
Brudne rany mogą zostać zainfekowane zarodnikami tężca (Clostridium tetani) wszędzie na świecie.
Ryzyko dla podróżujących1:
Każdy podróżujący powinien być w pełni zabezpieczony przed tężcem. Prawie każdy typ urazu, bez względu na to, czy jest to zwykłe skaleczenie, czy też wypadek motorowy, wiąże się z ryzykiem zakażenia tężcem.
Profilaktyka:
Najlepszym znanym sposobem zapobiegania tężcowi są szczepienia ochronne.
W Polsce szczepienie przeciw tężcowi jest obowiązkowe dla dzieci i młodzieży do lat 19. Osobom dorosłym powyżej 19 roku życia (szczepionym podstawowo) zaleca się pojedyncze dawki przypominające, co 10 lat, a nieszczepionym w przeszłości - szczepienie podstawowe. Ponadto szczepienia zalecane są osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia są narażone na zakażenia.3
Szczepienie przeciw tężcowi zaleca się również osobom zatrudnionym na stanowiskach pracy wymagających częstego kontaktu z glebą, na stanowiskach pracy przy usuwaniu odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych lub konserwacji urządzeń służących temu celowi, na stanowiskach pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich.[4]
POLIOMYELITIS (Choroba Heinego- Medina)
Opis choroby1,2:
Poliomyelitis to ciężka infekcja przewodu pokarmowego, a czasami również centralnego układu nerwowego, którą wywołuje wirus polio (serotyp 1,2 i 3). Do zakażenia dochodzi bezpośrednio - głównie drogą pokarmową. Przebieg choroby w większości przypadków jest bezobjawowy. Przy przebiegu symptomatycznym czasem mogą wystąpić zakażenia poronne (jak np.: porażenie rdzeniowe, mózgowe i opuszkowe). Najrzadziej występują ciężkie zachorowania z porażeniem wielu mięśni, w tym oddechowych, kończące się śmiercią.
Występowanie1:
W 2009 roku odnotowano 4 kraje, w których rozprzestrzenianie się lokalnych dzikich szczepów polio nigdy nie została przerwana. Natomiast przywleczone dzikie szczepy polio krążyły w 21 krajach, wcześniej wolnych od tego wirusa (szczegóły w poniższej tabelce):
Dzikie szczepy wirusa polio
Kraje
Lokalne
Afganistan, Indie, Nigeria i Pakistan
Przywleczone
Angola, Benin, Burkina Faso, Kamerun, Republika Środkowo-Afrykańska, Czad, Wybrzeże Kości Słoniowej, Demokratyczna Republika Kongo, Etiopia, Ghana, Gwinea, Kenia, Liberia, Mali, Nepal, Niger, Sierra Leone, Somalia, Sudan, Togo i Uganda
Dopóki nie dojdzie do globalnego przerwania rozprzestrzeniania się dzikich szczepów wirusa polio, wszystkie wolne od polio kraje i obszary są zagrożone przywleczeniem wirusa
i ponownym wybuchem epidemii.
Ryzyko dla podróżujących1:
Podróżujący do i z krajów endemicznego występowania wirusa polio lub też ponownie zainfekowanych tym wirusem powinni w pełni zabezpieczyć się poprzez szczepienie. Aktualne informacje na temat rozprzestrzeniania się dzikich szczepów wirusa polio można znaleźć na stronie: http://www.polioeradication.org/casecount.asp.
Profilaktyka:
Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania są szczepienia przeciw poliomyelitis. W Polsce dzieci do 6 roku życia są obowiązkowo poddawane szczepieniom przeciw tej chorobie.3 Osoby dorosłe, prawidłowo zaszczepione w dzieciństwie, przed podróżą do krajów zagrożonych występowaniem poliomyelitis powinny przyjąć jednorazowo dawkę przypominającą inaktywowanej szczepionki.
Lista krajów zagrożonych poliomyelitis publikowana jest oraz okresowo aktualizowana przez Światową Organizację Zdrowia.
Wirusowe zapalenie wątroby typu A
Opis choroby2,[5]:
Wirusowe zapalenie wątroby typu A to choroba układu pokarmowego wywołana przez wirusa zapalenia wątroby typu A (wzw A). Może przebiegać bezobjawowo, ze średnim nasileniem albo mieć przebieg bardzo ciężki. Choroba może być przenoszona przez kontakt bezpośredni z osobą chorą lub nosicielem, albo też drogą pokarmową (poprzez spożywanie zakażonej wody, lodu, skorupiaków wyłowionych z zakażonych zbiorników wodnych, surowych owoców, warzyw, nieugotowanej żywności, zakażonej podczas przygotowywania lub serwowania). Objawy takie jak: gorączka, brak apetytu, nudności, wymioty pojawiają się od 2 do 6 tygodni po zakażeniu wirusem.
Występowanie2:
Wzw typu A jest chorobą występującą praktycznie na całym świecie. Poziomy endemiczności występowania wzw A różnicują się od wysokiego, poprzez średni do niskiego w zależności od regionu geograficznego. Jest to związane głównie z warunkami higienicznymi i sanitarnymi występującymi w danym miejscu.
Ryzyko dla podróżujących8:
Ryzyko zarażenia się wzw A zwiększa się podczas pobytu w krajach o niskim poziomie higieny i warunków sanitarnych, szczególnie, gdy podróżujący zakłada pobyt na terenach wiejskich i spożywanie tam posiłków. Niezależnie od tego, do zakażeń wzw A dochodzi nawet w krajach rozwiniętych.
Profilaktyka8:
Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania wzw typu A jest szczepienie ochronne przed wyjazdem. Podczas pobytu w krajach o szczególnie niskich standardach sanitarnych należy również przestrzegać zasad bezpiecznego spożywania posiłków i płynów, zgodnie z zasadą „ugotuj, zaparz, obierz albo zapomnij”.
Wirusowe zapalenie wątroby typu B
Opis choroby[6]:
Wirusowe zapalenie wątroby typu B to ciężka choroba wywoływana przez wirus żółtaczki typu B (wzw B). Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt skaleczonej skóry lub błon śluzowych z zarażoną wirusem krwią lub innymi wydzielinami (np. poprzez kontakty seksualne bez zabezpieczenia, podawanie narkotyku za pomocą tej samej igły, tatuowanie ciała). Może nie dawać objawów lub też mieć ciężki przebieg, a także przejść w postać przewlekłą prowadzącą do marskości wątroby. Okres wylęgania wynosi od 60 do 90 dni. Symptomami wzw B są m.in.: gorączka, niepokój, anoreksja, nudności, zażółcona skóra.
Występowanie11:
Wzw B występuje właściwie na całym świecie. Najwyższe wskaźniki zachorowalności odnotowuje się w następujących krajach:
Regiony
Kraje
Afryka
wszystkie kraje
Azja
Chiny, Korea, Indonezja, Filipiny, kraje Bliskiego Wschodu (oprócz Izraela), południowa i zachodnia część Pacyfiku
Ameryka Południowa i Środkowa
Haiti, Dominikana
Ryzyko dla podróżujących11:
Czynnikami decydującymi o poziomie ryzyka zarażenia się wzw B podczas podróży są: powszechne występowanie choroby w danej populacji, kontakt z krwią lub innymi wydzielinami ciała w czasie pobytu oraz czas trwania podróży. Ryzyko ogromnie wzrasta przy kontaktach seksualnych z nieznajomymi podczas pobytu w danym kraju oraz przy stosowaniu narkotyków podawanych dożylnie.
Profilaktyka11:
Najbardziej efektywną formą ochrony przez wirusem wzw B jest profilaktyczne szczepienie. Ponadto podczas zagranicznego pobytu należy unikać czynników potęgujących ryzyko zakażenia.
DUR BRZUSZNY
Opis choroby2:
Dur brzuszny jest ostrą układową chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczkę duru brzusznego Salmonella Typhi. Do zakażenia pałeczkami duru brzusznego dochodzi na drodze pokarmowej przez spożycie zakażonej żywności lub wody, rzadziej w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą lub nosicielem.
Wśród objawów duru brzusznego wymienia się stopniowe narastanie gorączki, ból głowy,
a także nieżyt górnych dróg oddechowych. Niekiedy na ciele chorego może też pojawić się wysypka skórna.
Występowanie:
Dur brzuszny występuje na całym świecie. Ryzyko zarażenia się durem brzusznym występuję głównie w rejonach o niskim poziomie higieny w przygotowywaniu i podawaniu posiłków.1 Szacuje się, że co roku na całym świecie 22 miliony osób choruje na dur brzuszny, z czego ok. 210 do 840 tys. umiera na skutek tej choroby.[7]
Ryzyko dla podróżujących:
Największe ryzyko dla podróżujących występuje w Północnej i Wschodniej Afryce, Południowej Azji, w części Indonezji i Peru. W innych regionach podróżujący są zazwyczaj zagrożeni durem brzusznym, kiedy mają do czynienia z niskimi standardami higienicznym
w zakresie podawania posiłków, serwowania napojów i kontroli, jakości wody pitnej.1
Profilaktyka:
Wysoki poziom zabezpieczenia ochrony przed durem brzuszny daje połączenie szczepienia przeciw tej chorobie z przestrzeganiem zasad higieny, także w przygotowywaniu posiłków. Należy wyłącznie spożywać pokarmy ze sprawdzonych źródeł, najlepiej fabrycznie opakowane. Szczepienie przeciw durowi brzusznemu wskazane jest na stanowiskach pracy związanych z diagnostyką duru brzusznego i innych schorzeń jelitowych oraz na stanowiskach pracy przy usuwaniu odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych lub konserwacji urządzeń służących temu celowi.[8]
Żółta febra
Opis choroby 1,2,
Żółta febra to ciężka choroba wywoływana przez wirus należący do rodziny Flaviviridae, zaliczany również do arbowirusów, czyli wirusów roznoszonych przez stawonogi. Przenosi się na człowieka poprzez ukłucie zarażonego wirusem komara. Choroba może przechodzić bezobjawowo lub doprowadzić do śmierci. Okres wylęgania choroby trwa od 3 do 6 dni. Typowymi objawami dla żółtej febry są: gorączka, ból głowy, dreszcze, nudności, osłabienie, zażółcenie skóry i zaczerwienienie spojówek. Wśród jej ciężkich powikłań wymienia się: uszkodzenie wątroby i nerek oraz krwawienia z przewodu pokarmowego.
Występowanie2
Regiony
Kraje
Afryka
Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi, Kamerun, Kongo, Czad, Wybrzeże Kości Słoniowej, Demokratyczna Republika Kongo, Gwinea Równikowa, Etiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Gwinea, Gwinea Bissau, Kenia, Liberia, Mali, Mauretania, Niger, Nigeria, Rwanda, Sierra Leone, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Senegal, Somalia, Sudan, Tanzania, Togo, Uganda
Południowa i Środkowa Ameryka
Argentyna, Boliwia, Brazylia, Kolumbia, Ekwador, Gujana Francuska, Gujana, Panama, Paragwaj, Peru, Surinam, Trinidad i Tobago, Wenezuela
Ryzyko dla podróżujących:
Ryzyko zarażenia żółtą febrą jest dziesięć razy mniejsze w Ameryce Południowej niż
w Afryce, ze względu na przenoszenie przez komary wirusa na małpy na terenach zalesionych, izolowanych od skupisk ludzkich, a także dzięki wyższej wszczepialności społeczeństwa Ameryki Południowej. Nie mniej jednak wiele zależy od pory roku.
W zachodniej części Afryki najbardziej niebezpiecznym czasem jest późna pora deszczowa oraz wczesna pora sucha (lipiec-październik), z kolei w Brazylii największe ryzyko występuje podczas pory deszczowej trwającej od stycznia do marca. W Ameryce Południowej obecnie odnotowuje się największą aktywność wirusa w Brazylii i Peru. Ryzyko zapadnięcia na chorobę i w konsekwencji zgon niezaszczepionych turystów podczas pobytu 2-tygodniowego wynosi odpowiednio: 1:2000 i 1:10000 w przypadku Afryki oraz 1:20000 i 1:100000
w przypadku Ameryki Południowej i Środkowej.2
Profilaktyka:
Najlepszym sposobem ochrony przed żółtą febrą jest zaszczepienie się przed planowaną podróżą w rejony endemiczne. Zaszczepienie się przeciwko tej chorobie daje aż 95 proc. szans na wykształcenie w organizmie odporności.[9]Szczepienie przeciw żółtej febrze zalecane jest osobom wyjeżdżającym za granicę, wg wymogów kraju docelowego, zgodnie
z zaleceniami Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych. Dotyczy to w szczególności krajów Afryki i Ameryki Południowej.3 Szczepienie przeciw żółtej febrze wskazane jest na stanowiskach pracy na obszarach występowania zachorowań na żółtą gorączkę.4
Cholera
Opis choroby[10]:
Cholera jest ostrą chorobą przewodu pokarmowego wywoływaną przez bakterię vibrio cholerae. Jest szczególnie zakaźna i dotyka zarówno dzieci jak i dorosłych.
W przeciwieństwie do innych chorób biegunkowych, cholera w ciągu kilku godzin może doprowadzić do śmierci. Do zakażenia dochodzi poprzez spożycie skażonej wody lub żywności; rzadko poprzez bezpośredni kontakt z chorym lub nosicielem. Okres wylęgania cholery jest bardzo krótki i trwa od kilkunastu godzin do 5 dni.
Wśród symptomów cholery wymienia się: wymioty oraz wodnistą biegunkę. W wyniku utraty wody i zachwiania równowagi elektrolitowej w organizmie na późniejszym etapie pojawiają się objawy odwodnienia m.in.: suchość w jamie ustnej, skurcze mięśni, zaburzenia pracy serca i nerek. W ciężkich przypadkach dochodzi do wstrząsu, a nawet śmierci.
Występowanie:1,2
Choroba występuje w krajach rozwijających się, o niskim poziomie warunków sanitarnych Afryce, Azji, Ameryce Południowej i Środkowej.
Ryzyko dla podróżujących2:
Na zachorowanie najbardziej narażeni są podróżni udający się w rejony epidemii cholery, jak również nieprzestrzegający zasad bezpiecznego spożywania posiłków i napojów turyści
w krajach rozwijających się (zwłaszcza w zakresie ograniczeń dotyczących wody oraz niedogotowanych ryb i owoców morza).
Profilaktyka1:
Działania prewencyjne przeciwko cholerze polegają przede wszystkim na poprawie warunków sanitarnych i zabezpieczaniu zbiorników wodnych. Będąc w kraju egzotycznym należy szczególnie dbać o higienę i koniecznie każdorazowo myć ręce po skorzystaniu
z toalety. Warto kierować się zasadą: ugotuj, obierz lub zapomnij o zjedzeniu posiłku. Skuteczną formą profilaktyki jest też doustna szczepionka przeciwko cholerze.
Zakażenia meningokokowe:
Opis choroby1,[11]:
Zakażenie meningokokowe są wywoływane przez bakterie Neisseria meningitidis (przede wszystkim serotypy A, B, C; rzadziej Y i W-135). Mogą występować pod postacią inwazyjnej choroby meningokokowej, która jest ciężką infekcją, przebiegającą najczęściej, jako zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zakażenie krwi (sepsa).
Choroba przenosi się drogą kropelkową oraz bezpośrednią, poprzez np. picie z jednej butelki z chorym bądź nosicielem meningokoków.
Wśród objawów inwazyjnej choroby meningokokowej wymienia się: nagłą, napadową gorączką, dotkliwy ból głowy, sztywnienie karku, nudności, częste wymioty. Czasami na ciele chorego pojawia się różowa wysypka. Zdarza się gwałtowny przebieg choroby
z niewydolnością wielu narządów, zaburzeniami krzepnięcia krwi i śmiercią.
Występowanie1,2:
Neisseria meningitidis występują na całym świecie. W każdej chwili od 5 do 10% populacji może być nosicielami Neisseria meningitidis. Epidemie wybuchają przede wszystkim
w dużych skupiskach ludzi np. pielgrzymki. Zachorowania szczególnie często obserwowane są w krajach Sahelu, czyli pasma Afryki położonego na południe od Sahary – między Senegalem a Etiopią - w porze suchej (od listopada do czerwca). W tym rejonie najczęściej rozpoznaje się chorobę wywoływaną przez meningokoki grupy A, zdarzają się także zakażenia bakteriami z grupy C oraz innymi.
Ryzyko dla podróżujących2:
Największe ryzyko zarażenia się chorobą dotyczy przede wszystkim podróżnych udających się w rejon subsaharyjski w porze suchej.
Profilaktyka1:
Ważnym elementem skutecznej profilaktyki przed zakażeniami meningokokowymi są również stosowne szczepienia ochronne przeciw meningokokom A i C, zalecane podróżnym wyjeżdżającym w porze suchej w zagrożone rejony w Afryce oraz w inne rejony występowania epidemii wywoływanych przez te grupy meningokoków. Zapobieganie tej chorobie polega także na unikaniu skupisk ludności, zwłaszcza w pomieszczeniach zamkniętych w regionach zagrożonych.
Wścieklizna
Opis choroby2,[12]:
Wścieklizna jest śmiertelną chorobą zakaźną o ostrym przebiegu wywoływana przez neurotropowe wirusy z rodziny Rhabdoviridae. Do zarażenia dochodzi prawie zawsze poprzez ugryzienie człowieka przez chore zwierzę. Bardzo rzadko przez przedostanie się wirusa przez uszkodzoną skórę czy błony śluzowe. Okres wylęgania się choroby dochodzi nawet do dwóch lat. Pierwsze objawy pojawiają się najwcześniej po 10 dniach od przedostania się wirusa do organizmu.
Objawami wścieklizny u człowieka są zaburzenia czucia w okolicy miejsca zakażenia, nerwowość, niepokój, potliwość, nadmierne produkowanie śliny, pocenie się oraz rozszerzone źrenice. Mogą pojawić się też bolesne skurcze mięśni przy przełykaniu, trudności w oddychaniu oraz napady drgawek. W ciężkich przypadkach dochodzi do porażenia, a następnie śmierci.
Występowanie1,2:
Choroba występuje na całym świecie (poza Antarktyką). Najwięcej przypadków odnotowuje się w Azji, Afryce oraz Ameryce Południowej i Środkowej. Większość z 55 000 przypadków wścieklizny u ludzi odnotowuje się w Afryce i Azji. Najczęściej są one konsekwencją ugryzienia przez psa.
Ryzyko dla podróżujących:2
Podróżni odwiedzający kraje endemicznego występowania wścieklizny powinni być ostrzeżeni przed ryzykiem zarażenia się chorobą oraz poinformowani na temat sposobów unikania pogryzienia przez zwierzę. Największe zagrożenie stanowią psy uliczne oraz małpy, które mogą wskoczyć na plecy turysty, zwabiane zapachem jedzenia z jego plecaka. Dzieci należą do grupy wysokiego ryzyka narażenia na wściekliznę (ich mała postura sprzyja rozleglejszym ranom w wyniku pokąsania, same chętnie garną się do zwierząt, często nie informują, że zostały pokąsane przez zwierze). W przypadku osób zwiedzających jaskinie, zagrożenie stanowić mogą występujące tam nietoperze.
Profilaktyka:1,3,4
U osób narażonych na chorobę stosuje się szczepienie przedekspozycyjne przeciw wściekliźnie. Osoby szczególnie narażone na zakażenie ze względu na charakter podróży mogą zaszczepić się przeciwko wściekliźnie przed wyjazdem. Nie zwalnia to z konieczności zastosowania szczepienia po pokąsaniu przez zwierzę podejrzane o tę chorobę, jednak ułatwia procedury medyczne w takiej sytuacji. Kontakt z lekarzem oraz odpowiednia profilaktyka wścieklizny zalecane są każdej osobie pokąsanej przez zwierzę podejrzane o tę chorobę. Szczepienie przeciw wściekliźnie jest zalecane osobom wyjeżdżającym do rejonów endemicznego występowania wścieklizny, jak również jest wskazane na stanowiskach pracy związanych z diagnostyką wścieklizny u zwierząt lub na stanowiskach pracy wymagających kontaktu z nietoperzami. Ponadto, podróżujący powinni unikać kontaktu z bezpańskimi zwierzętami, głównie psami i kotami, jak również ze zwierzętami dzikimi, żyjącymi na wolności. Bezwzględnie należy unikać dotykania i głaskania obcych zwierząt, nawet, gdy są domowe i zachowują się przyjaźnie. Gdy zaobserwujemy dziwnie zachowujące się zwierzę należy poinformować o tym odpowiednie służby.
Kleszczowe zapalenie mózgu
Opis choroby1:
Kleszczowe zapalenie mózgu jest wirusową chorobą ośrodkowego układu nerwowego wywoływaną przez flawawirusy przenoszone przez kleszcze. Można się nią zarazić przez zakażonego kleszcza bądź niepasteryzowane produkty nabiałowe. Choroba przebiega dwufazowo. Najpierw pojawiają się objawy przypominające grypę, później następuje chwilowa poprawa i dochodzi do drugiej fazy z bólami głowy, gorączką, wymiotami, nudnościami, utratą przytomności i zespołem objawów neurologicznych. Następstwami choroby mogą być: depresja, zanik mięśni oraz ciągły ból głowy.
Ryzyko zachorowania na kleszczowe zapalenie mózgowe związane jest przede
z przebywaniem podróżnych w siedliskach kleszczy, a więc wysokich trawach, zaroślach
i lasach liściastych.
Profilaktyka15:[14]
Wybierając się do lasu należy zachować pewne środki ostrożności. Najlepiej zasłonić jak największą część ciała, pamiętając szczególnie o głowie i szyi. Dobrze jest stosować środki odstraszające kleszcze i sprawdzać, które rejony danego kraju wykazują szczególną aktywność zakażonych osobników. Po powrocie z lasu należy dokładnie obejrzeć ciało. Jeżeli zauważymy kleszcza należy go usunąć pęsetą szybkim i zdecydowanym ruchem chwytając go jak najbliżej skóry. Miejsce po ugryzieniu trzeba zdezynfekować. Rzadką drogą zakażenia jest spożycie niepasteryzowanego mleka krów, kóz i owiec, zwierającego wirus kleszczowego zapalenia mózgu. Profilaktycznie stosuje się także szczepionkę przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.
[1] WHO, International travel&health, January 2010
[2] CDC, Health Information for International Travel, Yellow Book, 2010
[3] Program Szczepień Ochronnych na rok 2010, Załącznik do komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z 22 października 2009.
[4] Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28.11.2005 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach. Dz.U.250, poz. 2113
[5]http://www.pis.gov.pl/?dep=349
[6] http://www.pis.gov.pl/?dep=330
[7]WHO. Typhoid vaccines: WHO position paper. Weekly epidemiological record 2008; 83 (6): 49-60.
[8]Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28.11.2005r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych
do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionym na tych stanowiskach. Dz. U. 250, poz. 2113
[9] http://www.pis.gov.pl/?dep=321
[10]Prevention and control of cholera outbreaks: WHO policy and recommendations, 25 November 2008
[11] A. Mastalerz-Migas, A. Steciwko, Zakażenia meningokokowe – postępowanie w praktyce lekarza rodzinnego, Medycyna Rodzinna, Terapia 9, z.2/2007
