Artykuł medyczny, artykuł o zdrowiu

Profilaktyka chorób zakaźnych. Borelioza-choroba wywołana przez kleszcza. 2009-09-05 Wkrótce zacznie się sezon grzybiarski, a wraz z nim wielogodzinne wędrówki po lesie. Grzybiarze muszą jednak mieć świadomość, że planując letnie wędrówki w terenie, w lasach, zaroślach czy na łąkach mogą na nich „czatować” kleszcze. Największa aktywność przypada właśnie na miesiąc sierpień-wrzesień, dlatego bądźmy szczególnie ostrożni. Niestety  poziom wiedzy na temat tej choroby jest bardzo niski. Choroba mimo że bardzo niebezpieczna, jest  niedoceniana przez wielu lekarzy. Pamiętajmy jednak, że nieleczona z reguły prowadzi do śmierci.   Borelioza jest przenoszona najczęściej przez kleszcza pastwiskowy. Po ugryzieniu przez kleszcza - nosiciela mamy kilkuprocentową szansę na zakażenie. Kilka procent - to niewiele. Żadnego ukąszenia nie można jednak bagatelizować!   Przebieg choroby.   Po zakażeniu choroba może wejść w stadium ostre, powodując silne bóle stawów, gorączkę, ból mięsni, czasem wręcz wysyłając pacjenta prosto do szpitala. Może - ale nie musi - pokazać się rumień. Występuje przy średnio 30% zakażeń, więc jest większa szansa że go nie będzie. Niemniej jego obecność jest jedynym chyba 100% pewnym symptomem boreliozy. Dodam, że nie musi się pokazać w miejscu ugryzienia, może zupełnie gdzie indziej, nawet po 2 miesiącach. Po pewnym czasie organizm może całkowicie zniszczyć infekcję. Tak, jest to możliwe, nawet całkiem prawdopodobne. Z drugiej strony, infekcja może nie zostać zniszczona, ale zostaje na poziomie tak niskim, że nie stanowi żadnego zagrożenia. Kilka krętków żyje sobie w organizmie, nie szkodząc i nie wadząc. Faktem jest, że w momencie osłabienia systemu odpornościowego mogą się one uaktywnić. Trzeci scenariusz, najgroźniejszy - krętki powoli się rozmnażają, stopniowo osłabiając organizm i atakując kolejne narządy. Jest to typowa przewlekła borelioza, której diagnoza przysparza tylu kłopotów.   Podsumowując:          Choroba przebiega w 3 stadiach:   - etap infekcji zlokalizowanej- wczesna infekcja, rozwija się od 2-3 miesiące od momentu ukłucia kleszcza, w postaci ograniczonych zmian skórnych typu rumienia przewlekłego wędrującego (rozchodzącego się obwodowo). o        rumień wędrujący - w miejscu ukąszenia przez kleszcza pojawia się rumieniowa zmiana na skórze (często przemieszczająca się obwodowo); występuje nie we wszystkich przypadkach choroby. o        objawy grypopodobne.   - etap infekcji rozproszonej-uogólnienia infekcji, w tym czasie dochodzi do dalszego rozwoju zmian skórnych oraz wystąpienia ostrych zmian zapalnych narządów wewnętrznych z zajęciem stawów oraz układu nerwowego.   o        nawracające dolegliwości stawowe, o        objawy podrażnienia lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i nerwów obwodowych, o        zapalenie mięśnia sercowego.   - etap infekcji przewlekłej-okres powyżej l roku, w tym okresie występują zmiany skórne w postaci przewlekłego zanikowego zapalenia skóry dalszych części kończyn (skóra staje się cieńsza, sucha, pomarszczona i przezroczysta) oraz postępujące zmiany zapalne stawów, mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych.   o        niedowład, porażenie nerwów obwodowych, o        zaburzenia czucia, o        zaburzenia psychiczne, o        zaburzenia pamięci, o        zanikowe zapalenie skóry, o        bóle mięśniowo-stawowe, o        przewlekłe zmęczenie.   Objawy choroby.   Przebieg kliniczny boreliozy może być bardzo zróżnicowany. W przypadku, gdy ukąszenie kleszcza zostało przeoczone, a rumień albo nie wystąpił, albo został niezauważony, najczęściej podejrzewa się chorobę w przypadku licznych objawów pochodzących z różnych systemów (układ nerwowy, szkieletowo-mięśniowy, pokarmowy, rozrodczy, wydalniczy, hormonalny) u człowieka uprzednio zdrowego. Następujące objawy wiąże się z przebiegiem przewlekłej boreliozy: •        gorączka, poty, dreszcze, fale gorąca z nieznanych powodów, •        zmiana masy ciała (przybranie lub utrata), •        zmęczenie (napadowe lub stałe), ociężałość, słaba wytrzymałość fizyczna, •        bezsenność, płytki sen, •        bezdech nocny, •        wypadanie włosów z nieznanych powodów, •        drętwienie kończyn lub tylko palców, budzące ze snu (czasem bardzo zmienne), •        drętwienie języka, zwłaszcza jego czubka lub warg, zaburzenia smaku, •        bóle gardła, •        bóle jąder, •        bóle bioder, •        bóle i kurcze mięśni, •        tiki mięśni twarzy lub innych mięśni, •        bóle głowy, zwykle części potylicznej, •        bóle i obrzmienia stawów, często zmienne i wędrujące, •        sztywność stawów i kręgosłupa szyjnego, trzeszczenie szyi, •        bóle zębów (bez wyraźnych powodów stomatologicznych), •        nieregularność menstruacji z nieznanych powodów, •        nieoczekiwana laktacja, bóle piersi, •        podrażniony pęcherz lub zakłócenie działania pęcherza moczowego, •        utrata sprawności seksualnej lub libido, •        bóle i podrażnienie żołądka, •        refluks żołądkowo-przełykowy, •        zmiana rytmu wypróżnień (zaparcia lub biegunka), •        bóle w klatce piersiowej i w żebrach, •        przeszywające bóle, •        krótki oddech, kaszel, zadyszka, •        skoki pulsu i ciśnienia krwi, •        bloki serca lub inne arytmie (zwykle zmienne i oporne na leczenie), szmery w sercu, •        kardiomiopatia przerostowa, •        kłucia, mrowienie o zmiennym charakterze, utrata czucia jak w polineuropatii, palenie skóry, •        zapalenie nerwu trójdzielnego, •        paraliż twarzy (paraliż Bella), •        zaburzenia widzenia: podwójne rozmyte widzenie, czarne plamy w polu widzenia, nadwrażliwość na światło (zwykle badanie okulistyczne nie wykazuje zmian), •        zaburzenia słuchu: dzwonienie w uszach, bóle uszu, nadwrażliwość na dźwięk, •        nasilona choroba lokomocyjna, zawroty głowy, utrata równowagi, •        zła tolerancja alkoholu i nasilanie się objawów po alkoholu, •        zaburzenia koncentracji i otępienie: trudności w znalezieniu potrzebnego słowa, problemy z rozumieniem tekstu czytanego, wzmożona ilość błędów ortograficznych, trudności w rozumieniu dłuższych zdań lub szybkich dialogów, liczne wypadki 'z nieuwagi', zapominalstwo, luki pamięciowe, dezorientacja, uczucie 'odrealnienia', •        zmiany nastroju, drażliwość, depresja, •        'parkinsonowskie' drżenia rąk i innych części ciała, •        czterotygodniowa cykliczność symptomów: dwa tygodnie lepiej, dwa tygodnie gorzej, •        nadwrażliwość skóry, bolesność na dotyk, •        idiopatyczne zapalenie prostaty, •        nadwrażliwość na chemikalia i zapachy, •        nietypowe ataki padaczkowe, •        zapalenie wątroby, •        porażenia nerwów obwodowych.   Uwaga!!! Mnogość powyższych objawów sprawia, iż ich występowanie staje się przyczyną wielu błędnych interpretacji. Należy pamiętać, że nie każde zmiany nastroju, szumy uszne czy palenie skóry świadczyć muszą o boreliozie - objawy wymienione powyżej wiążą się z dziesiątkami innych chorób.   Do najczęstszych objawów należą bóle głowy, rozdrażnienie oraz światłowstręt, bóle stawów i mięśni.   Rozpoznanie.   Diagnoza boreliozy opiera się na wystąpieniu przynajmniej jednego z powyższych objawów przedmiotowych oraz dodatnim wyniku badania serologicznego (obecność w surowicy swoistych przeciwciał IgM).   Zapobieganie.   W zapobieganiu zakażeniu boreliozą ważne jest osłanianie ciała, szczególnie w czasie przebywania w obszarach zalesionych oraz używanie repellentów - środków, odstraszające kłująco - ssące owady. Pamiętajmy, by zawsze po powrocie z leśnych wędrówek starannie obejrzeć skórę naszego ciała. W przypadku znalezienia kleszcza na skórze należy niezwłocznie go usunąć w całości.   Zapobieganie boreliozie polega przede wszystkim na unikaniu ukąszenia kleszczy poprzez: •        noszenie odpowiedniego ubioru (koszula z długimi rękawami, długie spodnie, zakryte buty), •        unikanie wypraw w rejony, w których jest dużo kleszczy, •        unikanie chodzenia w wysokiej trawie i krzakach, •        unikanie chodzenia po lesie, łące, •        niesiadanie na zwalonych pniach drzewnych (jest to ulubione miejsce przebywania młodocianych form kleszczy, tzw. nimf), •        stosowanie środków odstraszających kleszcze, zwłaszcza tych zawierających DEET,   Grzybiarze i turyści spacerujący po lesie, powinni po powrocie do domu  dokładnie obejrzeć swoje ciało. Jeśli zobaczą kleszcza na skórze, powinni go wyciągnąć pincetą, tak by nic nie pozostało albo iść do najbliższego gabinetu zabiegowego, aby pasożyta usunął fachowiec. Lekarze przestrzegają przed smarowaniem kleszcza masłem, olejem lub lakierem do paznokci. Substancje te powodują zaburzenia oddychania u kleszcza, co wzmaga wydzielanie jego śliny i w konsekwencji zwiększa ryzyko przeniesienia infekcji. Po pierwsze, unikać miejsc występowania kleszczy-zwłaszcza skupisk krzewów, paproci.   Leczenie.   Podstawowym sposobem terapii zakażenia krętkami Borrelia jest stosowanie antybiotyków. Dodatkowo stosuje się środki przeciwbólowe. Leczenie boreliozy może być bardzo długie, trwać wiele miesięcy, a nawet lat, z uwagi na istnienie form przetrwalnikowych bakterii: spor i cyst. Spory i cysty umożliwiają bakterii przetrwanie w roztworze antybiotyków i to one odpowiadają za nawroty choroby po zaprzestaniu podawania antybiotyków. Zespół poboreliozowy, wg lekarzy z ILADS, jest kontynuacją choroby, a nie pozostałością po niej, o czym świadczy fakt, że w tkankach pobranych od chorych z zespołem poboreliozowym często stwierdza się obecność krętków. Trwają badania nad szczepionkami przeciwko boreliozie.     Co robić, gdy znajdziemy kleszcza na skórze?        Kleszcze wczepiają się najczęściej w delikatną i dobrze ukrwioną skórę dołów podkolanowych, pachwin, brzucha, a także pod pachami i za uszami. O obecności kleszcza w skórze daje nam znać bolesny stan zapalny i świąd, jaki pojawia się po kilku-kilkunastu godzinach od wczepienia. Widoczny jest również na skórze malutki, wystający, czarny punkcik. Oglądając go pod lupą można rozpoznać, że jest to kleszcz.      Zauważonego kleszcza należy jak najszybciej usunąć, gdyż zmniejsza się wówczas ryzyko zakażenia. Optymalnie jest, jeśli może to zrobić chirurg, gdyż usunie go w całości. W chwili obecnej nie polecamy tzw. domowych sposobów polegających na smarowaniu kleszcza olejem parafinowym, wazeliną czy naftą gdyż duszący się wówczas kleszcz wymiotuje i wraz z wymiocinami może wprowadzić do naszego organizmu wirusy kleszczowego zapalenia mózgu lub krętki boreliozy, których bywa nosicielem.   Jeśli znajdziemy kleszcza, należy od razu go usunąć pęsetą lub - jak drzazgę - grubą igłą. Kleszcza trzeba chwycić tuż przy skórze i pociągnąć w górę, a miejsce po ukąszeniu dokładnie przemyć spirytusem. Jeżeli tkwi głęboko, lepiej od razu iść do lekarza. Nie wolno kleszczem kręcić, wyciskać go, smarować benzyną ani tłuszczem, bo w czasie tych zabiegów można rozprzestrzenić bakterie. Usunięcie kleszcza w ciągu pierwszej doby po ukąszeniu wielokrotnie zmniejsza prawdopodobieństwo zarażenia, choć obserwowano rozwinięcie się choroby nawet po kilkuminutowym kontakcie z kleszczem.   Pamiętaj !NIE polewaj kleszcza spirytusem, nie smaruj tłuszczem - to powoduje zwielokrotnienie szansy zakażenia, jako że kleszcz zwymiotuje treść żołądkową razem z bakteriami prosto pod naszą skórę.   Wiadomości o boreliozie. Dla tych, którzy chcą dowiedzieć się więcej na temat tej choroby –polecam:   1) Under Our Skin to film dokumentalny o Boreliozie kontrowersjach dotyczących tej choroby.   2) Borelioza i współinfekcje. Najczęściej zadawane pytania. Praca zbiorowa pod red.lek.Ar.Klimaszewskiego.   3) U. Fischer, Borelioza. Poradnik dla pacjentów, Wrocław 2008.   4) Anna Grzeszczuk, Borelioza w praktyce klinicznej, Warszawa 2009.   5) Stronę internetową Stowarzyszenia Chorych na Boreliozę  - http://www.borelioza.org/index.html     Specjalista Zdrowia Publicznego Anna Słomińska

Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości z dziedziny zdrowia, zapisz się do naszego newslettera! Twój E-mail: