W Polsce rak szyjki macicy jest drugim co do częstości nowotworem narządu rodnego kobiet. Nasz kraj pod względem zachorowalności i umieralności równa się z krajami Trzeciego Świata. Na szczęście jest skuteczna metoda ochrony przed tą tragiczną w skutkach chorobą.
Co jest przyczyną raka macicy?
Za powstawanie raka szyjki macicy odpowiedzialne są niektóre typy wirusa brodawczaka ludzkiego - HPV. Wirus ten występuje powszechnie we wszystkich populacjach na całym świecie, około połowa ludzi w jakimś punkcie swojego życia ulega zakażeniu HPV. Ponad 2/3 przypadków raka szyjki macicy spowodowane jest przez typy wirusa HPV 16 i 18 .
Jak często dochodzi do zachorowania na raka szyjki macicy?
W skali całego świata rak szyjki macicy jest drugim, co do częstości rakiem, który dotyka kobiety i drugą, co do częstości przyczyną zgonów wśród kobiet z powodu raka. Prawie 80% przypadków raka szyjki macicy dotyczy krajów rozwijających się.
Najczęściej rak szyjki macicy rozwija się u kobiet pomiędzy 40, a 59 rokiem życiato jest w momencie, kiedy wiele z nich wychowuje dzieci i jest aktywnych zawodowo.
W jaki sposób rozpoznaje się raka szyjki macicy?
Badanie cytologiczne tzw. test Pap (zwany również rozmazem Pap) jest prostym badaniem - zazwyczaj przeprowadzanym w gabinecie lekarskim lub w klinice - które pozwala na wykrycie atypowych komórek w obrębie szyjki macicy.
Badanie cytologiczne wykrywa zmiany w obrębie szyjki macicy, zanim nabiorą one charakteru nowotworowego.. Jego stosowanie w znaczący sposób ograniczyło ilość zgonów z powodu raka szyjki macicy po jego wprowadzeniu w latach 50. XX wieku .Pomiędzy 1950, a 1970 liczba zgonów z powodu raka szyjki macicy na terenie USA obniżyła się o 70% .Natomiast w Polsce, w stosunku do lat 60-tych, liczba zgonów wzrosła prawie dwukrotnie. Każdego roku na terenie USA badania cytologiczne (Pap) pozwalają wykryć 3,5 miliona kobiet ze zmianami, które wymagają dalszej diagnostyki.. W Polsce rutynowym cytologicznym badaniom przesiewowym poddaje się jedynie ok. 1/3 Polek.
Szczepienie
Dotychczasowe badania nad szczepionkami przeciw genitalnym typom HPV wskazują na ich ogromną skuteczność dochodzącą do 100% . Przyjmuje się, że w przypadku ich globalnego zastosowania, zapadalność na inwazyjnego raka szyjki macicy obniżyłaby się o ponad 90%, a liczba zgonów z powodu tego raka o około 95%. Ponadto szczepionki te mogą istotnie zmniejszyć występowanie tzw. brodawek płciowych (wywołanych także przez HPV) w obrębie narządów płciowych, które jak wiadomo bardzo niekorzystnie wpływają na aktywność seksualną kobiet i mężczyzn i zmniejszają szanse posiadania zdrowego potomstwa.
Dostępne szczepionki
Obecnie na rynku polskim dostępna jest szczepionka Silgard skierowana przeciw czterem typom wirusa HPV 6, 11, 16 i 18. To właśnie onkogenne typy tego wirusa (16 i 18) są odpowiedzialne za 70 procent przypadków raka szyjki macicy na świecie. Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej szczepionka jest wskazana dla dzieci w wieku od 9 do 15 lat oraz kobiet w wieku od 16-26 lat. Szczepionka jest wskazana w zapobieganiu rakowi szyjki macicy, zmianom przedrakowym szyjki macicy wysokiego stopnia typu CIN 2/3, stanom przedrakowym sromu typu VIN 2/3 oraz powstawaniu brodawek płciowych, powodowanych zakażeniem HPV 6, 11, 16, 18. W przypadku chłopców szczepienie będzie zapobiegać zakażeniom wirusem HPV i powstawaniu brodawek płciowych. Na rejestrację w Unii Europejskiej czeka obecnie jeszcze jedna szczepionka, skierowana przeciwko dwu typom wirusa HPV 16 i 18.
Szczepionka Silgard (sprzedawana w niektórych krajach pod nazwą Gardasil) jest dostępna w Polsce od listopada 2006 roku. Od samego początku towarzyszy jej ogromne zainteresowanie zarówno kobiet, które chcą się zaszczepić jak i rodziców dzieci objętych wskazaniem do szczepień. Jak wszystkie inne szczepionki, również Silgard jest wydawany tylko na receptę i to lekarz decyduje kogo można zaszczepić.
Szczepionkę dobrze jest wykonać jak najwcześniej, zanim jeszcze zaczęło się współżycie.
Szczepionka podawana jest w 3 dawkach-domięśniowo. Druga po około 2 miesiącach od pierwszej, natomiast trzecia po 6 miesiącach od pierwszej. W Polsce nadal wiele kobiet choruje na raka szyjki macicy w porównaniu z innymi krajami europejskimi, dowodem na to może być fakt przyjazduszwedzkich lekarzy do Polski by zobaczyć ta chorobę, gdyż oni już dawno uprali się z tym problemem, głównie dzięki szczepieniom profilaktycznym.
Zaszczepić się mogą również kobiety aktywne seksualnie, bez konieczności wykonywania testu na obecność DNA wirusa. Jeśli nawet są zakażone to nie ma pewności czy są to typy zawarte w szczepionce. Podanie szczepionki przy już istniejącym zakażeniu nie wpływa na procesy onkogenezy w zakażonych komórkach.
Niestety koszt szczepienia jest wysoki (obecnie ok. 1500 zł, całość szczepienia - 3 dawki) ,nie jest refundowany przez NFZ. Pamiętajmy jednak, że skutki choroby i jej leczenie są znacznie droższe.
Dotychczasowe badania nad szczepionkami przeciw genitalnym typom HPV wskazują na ich ogromną skuteczność dochodzącą do 100% . Przyjmuje się, że w przypadku ich globalnego zastosowania, zapadalność na inwazyjnego raka szyjki macicy obniżyłaby się o ponad 90%, a liczba zgonów z powodu tego raka o około 95%. Ponadto szczepionki te mogą istotnie zmniejszyć występowanie tzw. brodawek płciowych (wywołanych także przez HPV) w obrębie narządów płciowych, które jak wiadomo bardzo niekorzystnie wpływają na aktywność seksualną kobiet i mężczyzn i zmniejszają szanse posiadania zdrowego potomstwa.