Artykuły Kobieta Mężczyzna,  Artykuły zdrowie

Jak mierzy się objętość i pojemność płuc podczas spirometrii? Dlaczego pomiar ten jest istotny?

Badanie spirometryczne jest wykonywane głównie w przypadku podejrzenia tzw. obturacyjnych schorzeń płuc. Obturacja, a więc zwężenie dróg oddechowych, w pierwszej kolejności łączona jest z dwiema chorobami: astmą oskrzelową oraz przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). Wskazaniem do przeprowadzenia spirometrii jest też szereg innych schorzeń. Dowiedz się, na czym polega badanie i kto powinien je wykonać.

Wskazania do wykonania spirometrii

Jak już wspomniano, pierwszym wskazaniem do wykonania badania spirometrycznego jest podejrzenie astmy lub POChP, ale też innych schorzeń układu oddechowego – zwłaszcza, jeśli występują jakieś niepokojące objawy. Dzięki wykonaniu tego prostego badania można nie tylko postawić rozpoznanie, ale też monitorować przebieg czy efekty leczenia oraz ocenić stopień zmian w drogach oddechowych

Warto wiedzieć, że spirometria jest też dobrym badaniem przesiewowym chorób płuc u osób narażonych na czynniki ryzyka: palenie tytoniu, zanieczyszczenie powietrza, czy np. różne toksyny związane z wykonywaną pracą. Wydaje się, że z uwagi na jakość powietrza w dużych miastach w Polsce wszyscy ich mieszkańcy powinni regularnie przeprowadzać u siebie badanie spirometryczne. Niekiedy wynik spirometrii jest wymagany przez lekarza anestezjologa, który dokonuje oceny ryzyka znieczulenia do operacji. Inne, rzadsze wskazania do wykonania tego badania, to: orzecznictwo, głównie dla osób ubiegających o stwierdzenie choroby zawodowej,  a także regularna ocena wydolności oddechowej po przeszczepieniu narządów.

Wynik spirometrii obejmuje szereg parametrów

Podczas badania spirometrycznego ocenia się wiele różnych parametrów: objętości, pojemności i przepływy w drogach oddechowych. Wszystkie te parametry oznaczane są zazwyczaj za pomocą skrótów, przy czym jeśli ostatnią literą w skrócie jest „V”, oznacza on objętość, zaś gdy jest to „C”, skrót dotyczy pojemności. Dlaczego wyróżniono takie dwa pojęcia? Objętość w badaniu spirometrycznym oznacza pewną podstawową wartość, której nie rozdrabnia się już na mniejsze składowe. Pojemności natomiast zawsze stanowią sumę objętości.

Na wyniku badania spirometrycznego znajdziemy więc objętości: TV – objętość oddechową, czyli taką ilość powietrza, jaką wdychamy lub wydychamy podczas spokojnego oddechu, IRV – zapasową objętość wdechową, czyli maksymalną objętość, o jaką możemy zwiększyć wdech, ERV – zapasową objętość wydechową, czyli maksymalną objętość, o jaką możemy powiększyć wydech oraz RV – objętość zalegającą, czyli objętość, która zawsze pozostaje w płucach, nawet po nasilonym wydechu.

Pojemności, które pojawią się na wydruku spirometrii, oznaczamy natomiast skrótami: VC – pojemność życiowa, będąca sumą TV+IRV+ERV, czyli maksymalna ilość powietrza jaką można wymienić z otoczeniem przy nasilonym wysiłku oddechowym, IC – pojemność wdechowa, będąca sumą TV+IRV, FRC – czynnościowa pojemność zalegająca, będąca sumą RV+ERV, TLC – całkowita pojemność płuc, będąca sumą wszystkich objętości.

Ponadto, podczas badania spirometrycznego ocenia się parametry natężonego wydechu, szczególnie istotne w diagnostyce astmy: FEV1 – natężoną objętość wydechową pierwszosekundową, czyli ilość powietrza wydychaną z płuc w czasie pierwszej sekundy natężonego wydechu, FVC – natężoną pojemność życiową, czyli maksymalną ilość powietrza, jaką możemy usunąć z płuc podczas natężonego wydechu, a także maksymalne przepływy wydechowe, oznaczane jako PEF (szczytowy przepływ wydechowy), MEF25, 50, 75, oznaczające przepływ w momencie, kiedy w płucach pozostaje odpowiednio 25%, 50%, 75% natężonej objętości wydechowej.

Jak przebiega badanie?

Podczas badania pacjent instruowany jest dokładnie przez osobę wykonującą spirometrię. Cały oddech musi odbywać się przez specjalny ustnik, który należy szczelnie objąć ustami, zaś aby zapobiec przeciekowi powietrza przez nos, zatyka się go klipsem.

Następnie pacjent proszony jest o spokojne oddychanie przez ustnik, w pewnym momencie o maksymalne nabranie powietrza oraz o maksymalne jego wypuszczenie. Taki manewr przeprowadza się kilka razy.

Kolejna część badania polega na maksymalnym nabraniu powietrza i energicznym wypuszczeniu go, by zmierzyć wartości przepływów przy natężonym wydechu.

Sam pomiar odpowiednich parametrów jest całkowicie skomputeryzowany, a w trakcie badania na ekranie monitora pojawiają się, oprócz poszczególnych wartości, także wykresy analizowanych danych. Zadaniem osoby prowadzącej badanie jest aktywne zachęcanie pacjenta do maksymalnego zaangażowania się w wykonywane zadania, gdyż – jak pokazały badania naukowe – tylko takie działanie pozwala uzyskać wiarygodny wynik.

W niektórych przypadkach, szczególnie przy diagnostyce astmy, badanie spirometryczne rozszerza się o wykonanie próby rozkurczowej, polegającej na powtórzeniu spirometrii po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela. Jeśli parametry badania poprawią się podczas próby rozkurczowej, sugeruje to istnienie odwracalnej obturacji dróg oddechowych, najczęściej występującej właśnie w astmie oskrzelowej.

Badanie spirometryczne to bezpieczne i cenne badanie układu oddechowego. Choć rozwój medycyny sprawia, że pojawiają się przeróżne nowoczesne metody diagnostyczne, pozycja spirometrii wśród badań układu oddechowego wydaje się być wciąż niezachwiana.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *